Bir pelet fabrikasında pres makinesi ne kadar güçlü olursa olsun, prese giren talaşın nemi ve tane boyutu doğru değilse kaliteli pelet üretilemez. Odun peletini kimyasal katkı olmadan taş gibi sert ve parlak yapan sır, ahşabın doğal yapısındaki lignin maddesinin doğru nem ve sıcaklıkta aktifleşmesidir.
Prese girişte ideal nem neden %10 – %12 olmalıdır?
Halka veya düz kalıplı preste talaş, merdane ile kalıp arasında yüksek basınçla sıkışırken sürtünme ısısı 85 – 110 °C seviyesine çıkar. Bu sırada:
- Nem %10–12 aralığındaysa: Talaş içindeki az miktarda nem hem doğal yağlayıcı görevi görür hem de ısıyla lignini yumuşatarak liflerin birbirine kaynamasını sağlar. Kalıptan çıkan pelet parlak, pürüzsüz ve yüksek yoğunluklu olur.
- Nem yüksekse (%14 ve üzeri): Kalıp deliklerinde sıkışan fazla su yüksek basınçlı buhara dönüşür. Pelet kalıptan çıktığı anda buhar dışarı patlar; peletin yüzeyi ağaç kabuğu gibi çatlar, boyu kısa kalır ve soğuduktan sonra torba içinde dağılıp toza dönüşür.
- Nem çok düşükse (%8'in altı): Talaş kalıp deliklerinde kaymaz, sürtünme aşırı artar, motor amperi yükselir, kapasite düşer ve kalıp delikleri yanarak tıkanır. Ayrıca kurutma tamburunda talaşın kavrulması ve kıvılcım/yangın riski artar.
Kurutma hattında verimlilik ve kalite ipuçları
- Kurutma öncesi boyutlandırma (Yaş kırıcı / Cipsleme): Tamburlu (rotary) kurutma fırınına hem ince toz hem iri yonga karışık girerse, ince toz yanarken iri parçaların içi yaş kalır. Homojen boyut homojen kurutma sağlar.
- Baca çıkış sıcaklığı ve sensör takibi: Fırın çıkış sıcaklığını ve siklon nemini düzenli ölçün; el tipi nem ölçerlerin yanı sıra hat üstü (online) nem sensörü kullanmak standart kalite sağlar.
- Kondisyoner (Tavlama helezonu): Talaş çok kuru geldiyse prese girmeden önce kondisyonerde kontrollü su/buhar nebülizasyonu ile nemi dengeleyin.
- Soğutma (Counter-flow cooler): Presten 80–90 °C sıcaklıkla ve %10–11 nemle çıkan pelet, ters akışlı soğutucuda ortam sıcaklığının +5 °C yakınına soğutulmadan kesinlikle torbalanmamalıdır; sıcak torbalanan pelet torba içinde terleme yapar ve küflenir / dağılır.
